Μαρτίου 2011

Η σκηνή είναι κωμικοτραγική, συγχρόνως αποκαλυπτική και κυρίως εντελώς πραγματική. Ο/η μαθητής (τρια) – δεν έχει σημασία – ή ακόμη χειρότερα ο/η καθηγητής (τρια) – …πάλι δεν έχει σημασία – βρίσκονται σε γιορτή γεννεθλίων και τους ζητούν, ξέροντας ότι σπουδάζουν ή διδάσκουν μουσική, να παίξουν το γνωστό τραγουδάκι «να ζήσεις…», ή να συνοδεύσουν κάποιον από την παρέα που θέλει να τραγουδήσει (ένα απλό τραγούδι… τίποτα περισσότερο !!!). Ο πανικός των «μουσικών» μας είναι τόσο εμφανής, που επιδίδονται σε ένα σωρό «φθηνές» δικαιολογίες προκειμένου να το αποφύγουν, όπως : «εγώ είμαι μόνο κλασικός!, δεν παίζω τέτοια», «δεν μου το έμαθε ακόμη ο δάσκαλός μου», «..δεν προβλέπεται στην ύλη του υπουργείου !!!» κλπ.

Τι φταίει, που έπειτα από πολύχρονη συχνά «μουσική εκπαίδευση» και «ενασχόληση»(*) με ένα όργανο δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν σε «απλά πράγματα» ; Ή μήπως δεν είναι και τόσο απλά τα πράγματα ;

Η πλειοψηφία όσων ασχολούνται(*) με τη μουσική αγνοούν παντελώς στην πράξη αντικείμενα όπως : τις μεταφορές (trasporto) σε διάφορες κλίμακες, τη δυνατότητα να εναρμονίζουν σωστά μελωδίες, χρησιμοποιώντας το αυτί τους, τον στοιχειώδη αυτοσχεδιασμό (απλές παραλλαγές στη μελωδία), και όλα αυτά έχοντας υπόψη ότι πρέπει να συμβαίνουν σε ανύποπτο, αλλά «πραγματικό» χρόνο.

Αντιθέτως στη θέση των παραπάνω έχουν τοποθετηθεί σειρές βιβλίων (**) και μεθόδων (οπωσδήποτε «εγκεκριμένων»!, από ποιόν άραγε… και για ποιόν;) με φτωχό μελωδικό, αρμονικό και εντέλει διδακτικό περιεχόμενο, που όλοι αγωνίζονται στην καλύτερη περίπτωση να διεκπεραιώσουν «με τη σειρά» μέσα σε μια ντουζίνα χρόνια, ώστε να λάβουν έναν ή περισσότερους τίτλους σπουδών και να οδηγηθούν σε μια πολυπόθητη εργασιακή «τακτοποίηση» (πλέον πού ;;;)

Για να μην κρυβόμαστε πίσω απ’ το δάχτυλό μας, και επειδή υπάρχουν ελάχιστες ευκαιρίες (στη μία και μοναδική ζωή μας) να εκπαιδευτούμε και να εκπαιδεύσουμε, τα πρωταρχικά ερωτήματα που πρέπει κάθε δάσκαλος μουσικής να θέσει και να απαντήσει στην πράξη (με δεδομένη και την ύπαρξη λαθών), είναι : Τι κάνει κανείς ως δάσκαλος, ώστε οι μαθητές του να αναπτύξουν βασικές μουσικές ικανότητες ; Μπορούν (οι μαθητές) να εναρμονίσουν εύκολα μια απλή μελωδία ; Πόσο άνετα αισθάνονται στο να αυτοσχεδιάζουν (με τα κατάλληλα ρυθμικά σχήματα και φυσικά a tempo) ; Μπορούν να μεταφέρουν ένα τραγουδάκι σε οποιαδήποτε βαθμίδα της χρωματικής σκάλας ; Έχουν την ευκαιρία να συνθέσουν δικά τους κομμάτια ; (… ή πρέπει να περιμένουν το δίπλωμα σύνθεσης ; !… μετά το πτυχίο φούγκας !!!)

Αυτά ως αρχικός προβληματισμός. Περίμενουμε σχόλια, κρίσεις, επικρίσεις και προτάσεις από τους καλούς μας αναγνώστες.

(*) «ασχολούμαι» δε σημαίνει απαιραίτητα ότι διδάσκομαι

(**) για να μην υπάρχει παρεξήγηση, δεν εννοούμε βεβαίως εδώ βιβλία και παρτιτούρες με έργα ρεπερτορίου ή προχωρημένες ασκήσεις τεχνικής. Για να αντιμετωπίσει κάποιος αυτά χρειάζεται σοβαρή υποδομή και προετοιμασία (αυτό συζητούμε στο παρόν άρθρο).

ΥΓ Οι αναγνώστες πρέπει να δείξουν κατανόηση για το συχνά σκωπτικό ύφος των γραφομένων, αλλά η πραγματικότητα είναι συχνά πιο εξωφρενική από ότι λέγεται εδώ.

{ 2 comments }

Post image for Οι μαθητές του μέντορα

Μέσω του ζευγαριού δάσκαλος-μαθητής υπάρχει ένας αποτελεσματικός τρόπος να επινοήσουμε την έννοια του μέντορα. Και αυτός είναι ο κύριος λόγος της ύπαρξης μελετών με αυτό το θέμα.

Το πρόβλημα, που δεν παρουσιάζεται ως πρόβλημα, είναι ο μαθητής και όχι ο δάσκαλος. Ακόμα και αν υπάρχει μία συμβιβαστική λύση για την επιλογή των χαρακτηριστικών του δασκάλου, οι παιδαγωγικές έρευνες δεν αγγίζουν την προσωπικότητα του μαθητή για λόγους πολιτικούς. Προτιμούν να θεωρούν ότι κάθε άτομο μπορεί να είναι ένας μαθητής εκ φύσης αλλά και εξ ορισμού.

Για να διευκρινίσουμε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να κάνουμε χρήση του ζευγαριού Καθηγητής-Φοιτητής. Αυτό το ζευγάρι, το οποίο είναι θεσμοποιημένο, μας επιτρέπει να καθορίσουμε την έννοια του μαθητή μέσω του φοιτητή. Πολλοί πιστεύουν ότι κάθε άτομο μπορεί να είναι μαθητής αλλά όχι φοιτητής. Στην πραγματικότητα, η ιδιότητα του φοιτητή είναι μόνο και μόνο θεσμική. Και αυτό σημαίνει ότι ο καθένας μπορεί να γίνει φοιτητής αρκεί να προσαρμοστούν τα πανεπιστήμια. Ενώ ο μαθητής, ως ιδιότητα, δεν είναι προσιτός σε όλους.

Με τα χαρακτηριστικά του μέντορα, έχουμε πάντα τα χαρακτηριστικά του μαθητή δίχως αυτό να σημαίνει ότι πρέπει να είναι τα ίδια. Ο μέντορας, όπως και ο μαθητής, δεν έχει νόημα δίχως το άλλο στοιχείο. Πρέπει να πάψουμε να έχουμε μια διαχωριστική και αναλυτική προσέγγιση αυτών των δύο στοιχείων, διότι δεν είναι το οντολογικό πλαίσιο που μας ενδιαφέρει αλλά το τελεολογικό.

Ακόμα και η ορολογία του διπολικού ασύμμετρου δυναμικού συστήματος δεν επαρκεί αν δεν επινοήσουμε ολιστικά το σύστημα. Δεν αρκεί να θεωρούμε ότι ο δάσκαλος είναι το συμπληρωματικό στοιχείο του μαθητή, διότι αυτό υπονοεί ότι ξέρουμε το σύστημα, ενώ δεν το μελετούμε.

Το ζευγάρι δάσκαλος-μαθητής λειτουργεί ως μια δυναμική σχέση που εξελίσσεται μέσα στον χρόνο αλλά βρίσκεται εκτός ισορροπίας, για να έχει τις ιδιότητες της πολυπλοκότητας και της πολυμορφίας μέσω της ποικιλίας, όπως το ανέδειξε ο Prigogine.

Όμως ενώ υπάρχει αυτό το δυναμικό πλαίσιο δεν προσπαθούμε να το κατανοήσουμε και το επιμερίζουμε. Αυτό δεν προσφέρει τίποτα το ουσιαστικό ακόμα και αν υπάρχουν πάμπολλα προγράμματα για μέντορες και τίποτα για μαθητές. Η γεωμετρία του χώρου του μέντορα και του μαθητή διαμορφώνει το δυναμικό πεδίο του συμπλέγματος. Ο ελκυστής δεν έχει δυναμικό νόημα δίχως σώμα. Παραμένει γεωμετρία.

Με άλλα λόγια, είναι εν δυνάμει το ον του έργου. Δίχως έργο όμως, το ον δεν μπορεί ν’ αποδείξει την ύπαρξη ιδιοτήτων. Και το ίδιο ισχύει και για το σώμα που δεν βρίσκεται σε μία δεξαμενή έλξης. Δεν έχουμε να κάνουμε απλώς με ένα σύνολο δύο στοιχείων, αλλά με μία ομάδα που έχει μια δομή. Η δομή της αποτελείται από τη γεωμετρία της και το δυναμικό. Τα στοιχεία από μόνα τους ακόμα και με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά δεν επαρκούν για να δώσουν ολικές πληροφορίες περί της ομάδας. Με άλλα λόγια, η απομόνωσή τους εκφυλίζει την ομάδα.

Όλο το πρόβλημα δεν είναι ο μέντορας ή ακόμα και ο μαθητής, αλλά η δομή της ομάδας του συμπλέγματος. Η δράση είναι απαραίτητη, διότι τα στοιχεία είναι συνδεδεμένα τελεολογικά. Κατά συνέπεια, ας προσεγγίσουμε ολιστικά τους μαθητές του μέντορα.

Πηγή : http://lygeros.org

{ 0 comments }

Αναρτήθηκαν στην ιστοσελίδα της open art δύο ομάδες φωτογραφιών έργων των μαθητών του τμήματος εικαστικών της σχολής. Αφορούν αντίστοιχα δύο περιόδους μαθημάτων και δημιουργίας. Η πρώτη ομάδα περιέχει φωτογραφίες έργων που έγιναν κατά το σχολικό έτος 2009-2010 και η δεύτερη μια μικρότερη χρονική περίοδο, το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους 2010-2011. Πρόκειται για αντιπροσωπευτική δουλειά του συνόλου των μαθητών. Πατώντας επάνω στους ατίστοιχους συνδέσμους μεταφέρεστε στην αντίχτοιχη ομάδα.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το τμήμα εικαστικών υπάρχουν στην αντίστοιχη σελίδα του site της open art.

{ 0 comments }


Fanny Waterman : «On Piano Teaching and Performing»

(1) Κρατείστε την πλάτη όρθια και τα δάκτυλα σε καμπύλη θέση, (2) Εξασκηθείτε σε καθημερινή βάση, (3) Πριν ξεκινήσετε να παίζετε ένα άγνωστο μέχρι εκείνη τη στιγμή κομμάτι, «χτυπήστε το» ρυθμικά μετρώντας φωναχτά, (4) Επιλέξτε δακτυλισμούς που ταιριάζουν στα χέρια σας, σημειώστε τους και προσπαθείστε να τους τηρήσετε, (5) Εξασκηθείτε παίζοντας χωριστά το μέρος κάθε χεριού πρώτα και κατόπιν με τα δύο χέρια μαζί, (6) Ξεκινήστε με αργό tempo και σταδιακά επιταχύνετε, (7) Διορθώστε αμέσως κάθε λάθος και παίξτε το συγκεκριμένο «πέρασμα» πολλές φορές σωστά πριν προχωρήσετε, (8) Παίξτε κάθε κομμάτι με ακριβή ρυθμό πριν εισάγετε οποιοδήποτε rubato ή ρυθμική ελευθερία, (9) Ακολουθήστε όλες τις επισημάνσεις του συνθέτη, (10) Μάθετε να ¨ακούτε¨τον οποιοδήποτε ήχο παράγετε με το πιάνο.

Ίσως φαίνονται πολύ κοινές και τετριμμένες συμβουλές, αλλά με μια πιο αναλυτική ματιά στο βιβλίο της Waterman που (ξανα)διάβασα σχετικά πρόσφατα και βλέποντας καθημερινά μέσα από τη διδασκαλία και τη μελέτη τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν όλοι οι μαθητές, κρίνω σημαντική την υπενθύμιση αυτών των βασικών αρχών στα μαθήματα μουσικής και όχι μόνο.

Η αλήθεια είναι ότι δεν αρκεί ο διδάσκων να τηρήσει διαπιστωτική στάση. Το μεγάλο στοίχημα είναι η εφαρμογή των παραπάνω και επειδή είναι γνωστό ότι η μουσική πρακτική, όχι μόνο του πιάνου αλλά όλων των μουσικών οργάνων απαιτεί συνδυασμό σε πολλαπλά επίπεδα γνώσης και μεθόδου, θα ήταν ανούσιο και χωρίς αποτέλεσμα να εφαρμόσει κάποιος επιλεκτικά ορισμένες από αυτές τις συμβουλές. Η προσωπική εμπειρία από τους μαθητές μου, δείχνει το αντίθετο.

Το άλλο κεφαλαιώδες ζήτημα (που συχνά είναι και αγωνιωδώς άλυτο ζητούμενο), είναι η ύπαρξη σχέσης δασκάλου – μαθητή. Χωρίς αυτή (τη σχέση), όλη η συζήτηση βρίσκεται στο κενό και λόγω της σημασίας της θα είναι το θέμα ενός επόμενου άρθρου.

Ποιά είναι η άποψή σας ? Διαβάστε το άρθρο και σχολιάστε το.

Υπενθύμιση : Για να λαμβάνετε στο email σας τα newsletters της open art εγγραφείτε στη διπλανή στήλη.

{ 0 comments }

… ή καλύτερα ολική επαναφορά

Έπειτα από μια περίοδο αναγκαίων αλλαγών και αναβαθμίσεων, το blog της open art επανέρχεται με νέα εμφάνιση και περισσότερες λειτουργίες. Στο εξής, όπως γρήγορα θα διαπιστώσουν οι παλιοί και νέοι αναγνώστες, διευρύνεται σταδιακά η θεματολογία και η συχνότητα των posts, με την ποιότητα να παραμένει πρωταρχικό μέλημα. Η σχολή και οι δραστηριότητές της παραμένουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος του blog, όμως με την ενεργό συμβολή μιας ομάδας επιλεγμένων συνεργατών ξεκινά η ανάπτυξη νέων κατηγοριών θεμάτων, εκπαιδευτικού κυρίως, αλλά και ενημερωτικού χαρακτήρα, καθώς και απόψεων (συχνά πρωτότυπων).

Οι αναγνώστες ενθαρρύνονται να συμμετέχουν όσο περισσότερο γίνεται, μέσα από σχόλια, παρατηρήσεις και επισημάνσεις. Εκτός από τη (μέχρι σήμερα) δυνατότητα να λαμβάνουν τις ανανεώσεις του περιεχομένου σε έναν RSS reader, μπορούν να κάνουν το ίδιο με το email τους. Η εγγραφή είναι απλή και γίνεται με τη συμπλήρωση της σχετικής φόρμας που βρίσκεται στη διπλανή στήλη.

Τα καλύτερα έρχονται…

{ 0 comments }