Από τη νοημοσύνη στην αυτοπεποίθηση

Γράφει ο Ν. Λυγερός:

Το θέμα της αυτοπεποίθησης δεν είναι άμεσο ως πρόβλημα για τους μικρούς ανθρώπους, μόνο που επειδή είναι εγκλωβισμένοι σε μια εκπαίδευση δίχως παιδεία λόγω ύλης, με την πάροδο του χρόνου προβληματίζονται για τις επιδόσεις τους, διότι δεν είναι συμβατές με μια γενικόλογη μέθοδο άνευ ουσίας. Διαβάστε το υπόλοιπο άρθρο εδώ

Ρυθμός, 3 βασικά ζητήματα [Tip #8]

Στο σημερινό tip αναφέρομαι σε 3 βασικά ζητήματα, για να ξεκινήσει κάποιος να ακούει σωστά, ώστε να παίζει σωστά.

  • Χρονικές διάρκειες.

  • Ενδείξεις μέτρων.

  • Υποδιαιρέσεις του βασικού χτύπου – Tempo και μετρονόμος.

Η σύγχυση που επικρατεί σχετικά με τα παραπάνω ζητήματα, τόσο στους μαθητές, όσο και σε ένα ποσοστό διδασκόντων είναι ανησυχητικά μεγάλη.

Για παράδειγμα η ένδειξη μέτρου 4/4 = 4/♩ έχει παγιωθεί στο μυαλό των περισσοτέρων ως κλάσμα (ορισμένοι το ονομάζουν και μουσικό κλάσμα, για να το διαχωρίσουν από το αριθμητικό κλάσμα) με κλασματική γραμμή, η οποία όπως – εξωφρενικά – διδάσκονται δεν φαίνεται στις παρτιτούρες γιατί “την κρύβει η 3η γραμμή του πενταγράμμου!”. Ακόμη πιο εξωφρενικά ότι “η 3η γραμμή του πενταγράμμου παίζει τον ρόλο της χαμένης(!!) κλασματικής γραμμής!!!”. Έχω διαπιστώσει ότι αυτό το τελευταίο τείνει να το υιοθετήσει το μεγαλύτερο ποσοστό των μαθητών. Τι επικρατεί στο μυαλό όσων διδάσκουν τέτοια πράγματα;

Μέσα από την προσωπική μου εμπειρία θεωρώ ότι, το να δώσει κάποιος έναν ορισμό σχετικά με τον ρυθμό από νωρίς – ιδιαίτερα στους αρχάριους μαθητές του -, είναι μάλλον επιπόλαιο.

Καλύτερα να ξεκινήσει από τα επιμέρους στοιχεία αυτού που ονομάζουμε ρυθμό (κίνηση μέσα στον χρόνο). Έτσι αποφεύγει αστοχίες και “παρεξηγήσεις” του τύπου: “παίξε σε πιο γρήγορο ρυθμό” (εννοεί: tempo, δηλαδή ταχύτητα του χτύπου ή “παίξε σε ρυθμό 2/4” (εννοεί: υπολόγισε 2 χτύπους ανά μέτρο). Γι’ αυτό είναι καλό να υπάρχει απόλυτη σαφήνεια με αυτές τις έννοιες.

Χρονικές διάρκειες (time values)

Σχετικά με το 1ο θέμα που αφορά τις αξίες των φθογγοσήμων (χρονικές διάρκειες), το ζητούμενο δεν είναι απλά να δείξουμε ότι το ολόκληρο = 4 χρόνοι, το μισό = 2 χρόνοι κλπ. (κατά τη γνωστή συνήθεια). Είναι να αντιληφθεί ο κάθε μαθητής , από τον μικρότερο ως τον μεγαλύτερο, ότι την κίνηση πάντα την δίνει ο 1 χτύπος ή βήμα και για αρχή θα αντιστοιχίσουμε αυτόν τον χτύπο με την αξία του τετάρτου1

Με βάση πάντα τον κεντρικό χτύπο, υπολογίζουμε αντίστοιχα συντομότερες (μικρά βήματα) χρονικά αξίες (όγδοα και δέκατα έκτα) ή στατικές αξίες (σταμάτημα της κίνησης), όπως ολόκληρα, μισά, κλπ.

Συμβαίνει συχνά να κρατούν τα παιδιά ατελείωτους πίνακες του τύπου:

ολόκληρο = 4

μισό = 2

τέταρτο = 1

όγδοο = 1/2

δέκατο έκτο = 1/4

τριακοστό δεύτερο = 1/8

εξηκοστό τέταρτο = 1/16

χωρίς την πραγματική αναφορά σε ένδειξη μέτρου(!) δηλ. ποιες είναι οι προϋποθέσεις ώστε όλες οι αξίες να διαρκούν όσο δείχνει ο πίνακας.

Όλο το σύστημα του υπολογισμού των αξιών δεν είναι απλή απομνημόνευση ενός πίνακα αλλά μια δυναμική διαδικασία που οδηγεί μέσα από πολλά ρυθμικά παιχνίδια στην κατανόηση των αναλογιών.

Ενδείξεις μέτρων (time signatures)

Τo 2ο ζήτημα που αφορά τις ενδείξεις μέτρων έρχεται να συμπληρώσει όλα τα παραπάνω, μόνον εφόσον εξηγηθεί με τον πραγματικό ρόλο που παίζει.

Έχουν πέσει στην αντίληψή μου επεξηγήσεις των ενδείξεων μέτρων ως εξής:
4/4 = 4/τέταρτα, 6/8 = 6/όγδοα, 3/2 = 3/δεύτερα .

Κατά την γνώμη μου και σύμφωνα με τον τρόπο που διδάσκω εδώ και χρόνια, είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος, για να κατανοηθεί ποια αξία μπαίνει στην θέση του ενός (1) χτύπου κάθε φορά.

Έτσι στο 4/4 = 4/τέταρτα το τέταρτο είναι ο 1 χτύπος (άρα 1 χρόνος),

στο 6/8 = 6/όγδοα το όγδοο είναι ο 1 χτύπος (άρα 1 χρόνος),

στο 3/2 = 3/δεύτερα το μισό είναι ο 1 χτύπος (άρα 1 χρόνος).

Εάν γίνει ξεκάθαρη η λειτουργία της ένδειξης μέτρου, η οποία πρέπει να επισημαίνεται διαρκώς με κάθε ευκαιρία, ο μαθητής έχει ξεκλειδώσει ένα σημαντικό κεφάλαιο της ρυθμικής του εκπαίδευσης.

Υποδιαιρέσεις του βασικού χτύπου (divisions)

Το 3ο ζήτημα αφορά τις διαιρέσεις του κεντρικού (βασικού) χτύπου κάθε φορά όπως ορίζεται στις ενδείξεις μέτρων.

Έτσι, για παράδειγμα η ένδειξη μέτρου 3/4 μας δείχνει ότι θα μετρήσουμε 3 χτύπους που θα είναι ίσοι με 3 τέταρτα ή με οποιονδήποτε συνδυασμό αξιών και παύσεων που η συνολική τους διάρκεια θα είναι ίση με 3 τέταρτα δηλ.

image

Σε οποιεσδήποτε διαιρέσεις του βασικού χτύπου προκύπτει ένα άλλο σημαντικό θέμα, το 8tempo, δηλαδή πόσο σταθερά θα λέμε με την φωνή μας τους 3 χτύπους, είτε σε αργή, είτε σε μέτρια , είτε σε γρήγορη ταχύτητα με τις όποιες διαιρέσεις προκύπτουν.

Κι΄ενώ η χρήση του μετρονόμου φαίνεται ότι λύνει το πρόβλημα της σταθερότητας του χτύπου, δεν λύνει με τίποτα το πρόβλημα της διαίρεσής του2.

Στην πραγματικότητα ο μετρονόμος δεν λύνει ούτε το πρόβλημα της σταθερότητας του χτύπου. Ο πιο σίγουρος τρόπος είναι η διαρκής συνεργασία καλά εκπαιδευμένου δασκάλου και μαθητή, ώστε να επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος.

Από την πλευρά του διδάσκοντος απαιτείται η καλή γνώση, η επιμονή και η ανακάλυψη του τρόπου για να το κατανοήσει κάθε μαθητής του.

Από την άλλη πλευρά, του μαθητή, χρειάζεται πολλή ενασχόληση, υπομονή και διαρκείς ερωτήσεις για διάφορα προβλήματα που θα προκύψουν.

Είναι αρκετά συνηθισμένο το φαινόμενο παιδιών που δεν γνωρίζουν τι σημαίνει, μετράω σταθερά, μετράω φωναχτά με συγκεκριμένες συλλαβές για κάθε μία από τις διαιρέσεις (βλ. παράδειγμα), μετράω αλλάζοντας το tempo χωρίς να αλλοιώνω τις διαιρέσεις του χτύπου, γενικά μετράω με συνέπεια για όσα χρόνια παίζω μουσική, ώστε η χρήση του μετρονόμου να βελτιώνει πραγματικά την εκτέλεση και όχι να προσθέτει ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα σε αυτή.

Ο μετρονόμος δεν εκπαιδεύει. Ο δάσκαλος εκπαιδεύει.
Ο μετρονόμος βελτιώνει τον ήδη ρυθμικά εκπαιδευμένο και εκπαιδευόμενο σπουδαστή μουσικής.

Η τελευταία παράγραφος απευθύνεται στους γονείς. Εάν (κυρίως) στα χρόνια της βασικής εκπαίδευσης σάς λένε ότι το παιδί σας είναι προβληματικό και “δεν το’ χει” με τον ρυθμό, ή απλά το ακούτε στο σπίτι να παίζει ασυναρτησίες ενώ προσπαθεί να διαβάσει, προβληματιστείτε σχετικά με την επιλογή του δασκάλου και δράσετε έγκαιρα. Είναι πολύ σοβαρό για να το αφήνετε…


  1. Όλα αυτά συνοδεύονται και από αντίστοιχα κινητικά παιχνίδια.

  2. Η χρήση ρυθμικών συλλαβών αρχικά (τα, τι-τι, τίρι-τίρι) και στην συνέχεια μέτρημα με τις συλλαβές των χρόνων που μας υποδεικνύει η ένδειξη μέτρου, είναι κουραστική μεν διαδικασία, αλλά η πλέον απαραίτητη (βλ. παράδειγμα).

Η αρμονία στο πιάνο – σε 6 έως 9 μήνες

Το άρθρο αυτό μπορεί να διαβαστεί ως συνέχεια του προηγούμενου με τίτλο B2B πριν την αρμονία από όσους θέλουν να έχουν πληρέστερη εικόνα για την σπουδή των θεωρητικών μαθημάτων στην σχολή της open art.

Τι είναι η αρμονία στο πιάνο (keyboard harmony);

Όλη η βασική αρμονία της μουσικής από τις σχέσεις κυρίων βαθμίδων, μέχρι τις αλλοιωμένες συγχορδίες και τους ξένους φθόγγους.

Προϋποθέσεις παρακολούθησης:

Το μάθημα προϋποθέτει πολύ καλή γνώση της θεωρίας.1

Στόχοι:

  • Η συνολική βελτίωση του σπουδαστή στην ταχύτητα της αρμονικής του σκέψης και αντίληψης, παίζοντας και ακούγοντας αρχικά απλές συνδέσεις και στη συνέχεια διαμορφώνοντας δικές του αλληλουχίες συνηχήσεων.2

  • Η ανάπτυξη της ικανότητας του χειρισμού εναλλακτικών εναρμονίσεων για την ίδια μελωδική γραμμή.

  • Η δυνατότητα κατασκευής πιο περίπλοκων συνοδευτικών σχημάτων (ειδικά για όσους παίζουν πιάνο) και η αποδέσμευση από την γραμμένη παρτιτούρα.

Ύστερα από τα παραπάνω, το ζήτημα της γραπτής εναρμόνισης είναι μια εύκολη διαδικασία που προκύπτει φυσιολογικά και αβίαστα, οπουδήποτε και οποτεδήποτε ζητηθεί (πχ. πανελλαδικές εξετάσεις, εξετάσεις για την απόκτηση πτυχίου αρμονίας κλπ.).

Στις παράπλευρες αλλά καθόλου ασήμαντες ωφέλειες από την παρακολούθηση αυτού του μαθήματος συμπεριλαμβάνονται η απουσία οποιασδήποτε κατηγοριοποίησης (υποχρεωτικό – ειδικό αρμονίας), όπου μπορεί να εγκλωβιστεί κάποιος για χρόνια, παραλύοντας νοητικά από την υπερφόρτωση με ακατάσχετη κανονολογία, αλλά και οικονομικά, για να καταλήξει ά-μουσος πλην όμως, τιτλούχος!

Το χρονικό πλαίσιο (6-9 μήνες) για την ολοκλήρωση του μαθήματος της αρμονίας στο πιάνο και τα αποτελέσματά του είναι “απίστευτα” για όσους δεν το γνωρίζουν, αλλά αληθινά για όσους το κάνουν.

ΥΓ. Το μάθημα έχει πραγματοποιηθεί και ως θερινό εντατικό (Keyboard Harmony, η διδασκαλία της αρμονίας της μουσικής στο πιάνο σε 6 εβδομάδες/36 ώρες), περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ. Επίσης σε online μορφή, διαβάστε εδώ και εδώ).

Επικοινωνία: info


  1. Εξοικείωση με τις μεταφορές της μείζονος και ελάσσονος σκάλας, ικανοποιητική ακουστική αναγνώριση μελωδικών διαστημάτων, κλιμάκων και συγχορδιών, καθώς και ικανότητα στον σχηματισμό των τρίφωνων τουλάχιστον συνηχήσεων στο πιάνο από οποιονδήποτε φθόγγο.

  2. …συνοδεύοντας είτε δοσμένη μελωδική γραμμή είτε πρωτότυπη (κατασκευασμένη από τον ίδιο).

B2B πριν την αρμονία

Σήμερα παρουσιάζω μια διαφορετική προσέγγιση και προτείνω λύση σε ένα σοβαρό ζήτημα που αντιμετωπίζουν αρκετά συχνά μαθητές μουσικής στην ηλικία περίπου των 11-14 ετών.

Σε αυτό λοιπόν το στάδιο, έχοντας ξεκινήσει μουσικές σπουδές από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, συμβαίνουν τα εξής (αναμενόμενα) παράδοξα και αντιφατικά.

Οι μαθητές:

  • Είναι τεχνικά αρχάριοι στο όργανο και οπωσδήποτε δεν έχουν παίξει ρεπερτόριο.

  • Έχουν τελειώσει(;) την θεωρία της μουσικής, πράγμα που είναι εντελώς αναντίστοιχο με την πρόοδο στο όργανο. Αυτό βεβαίως αποτελεί σοβαρό πρόβλημα και εμπόδιο για την συνέχεια, αφού δεν παίζουν πραγματικά όργανο, μόνον εικονικά. 1

  • Σε κάποιες περιπτώσεις δέχονται προτάσεις να ξεκινήσουν την αρμονία, για να μην δημιουργηθεί χρονικό κενό στις σπουδές τους. Οι πλέον φιλόδοξοι και επιθυμούντες την γρήγορη απόκτηση πτυχίου(ων) το αποδέχονται … και γίνονται οι επόμενοι πτυχιούχοι – “καθηγητές” (!) στα 12 ή 13 χρόνια τους (!!)

  • Σε άλλες πάλι περιπτώσεις τους προτείνεται να συνεχίσουν μόνο στο όργανο (!) μέχρι να μεγαλώσουν και να κάνουν αρμονία.

  • Αρκετοί γονείς (ιδιαίτερα στις μέρες μας) υπολογίζουν τα έξοδα από τα δίδακτρα 3-4 ή περισσότερων ετών που δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητα.

  • Οι πιο σκεπτόμενοι αναλογίζονται (χωρίς απάντηση) εκ των υστέρων τον λόγο που ξεκίνησαν θεωρία στην Α’ δημοτικού και την τελείωσαν(;) μέχρι την Ε’ και τώρα ξαφνικά βρίσκονται στο κενό.

  • Όσοι (και είναι πολλοί) έχουν απογοητευτεί από 5 χρόνια θεωρίας που έγιναν σε ακατάλληλες ηλικίες και με ακατάλληλο τρόπο, έχοντάς τους αφήσει μόνο πικρή ανάμνηση και ελάχιστες, χωρίς πρακτικό και ουσιαστικό αντίκρυσμα γνώσεις, εγκαταλείπουν τα πάντα.

Τί μπορεί να γίνει;

Β2Β = Back to Basics στα βασικά θεωρητικά με διδασκαλία στην πράξη, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην πράξη. Είναι η κάλυψη του κενού χρόνου και γνώσεων για μαθητές μουσικής 11-14 ετών και η βάση για την επανεκκίνηση και την ομαλότερη μετέπειτα πορεία τους. Η διάρκεια του προγράμματος είναι 6-9 μήνες με 60′ εβδομαδιαίου ατομικού μαθήματος ή σε ομάδα των 2 μαθητών. Πραγματοποιείται και online.

Περιλαμβάνει ό,τι χρειάζονται οι μαθητές αυτής της ηλικίας και επιπέδου και δεν το διαθέτουν.

  • Ικανότητα χειρισμού του ρυθμού.

  • Ακουστική εξάσκηση (ear training) με συγκεκριμένη μεθοδολογία.

  • Τραγούδι μελωδίας με άψογο χειρισμό των διαστημάτων, χωρίς την ανάγκη πιανιστικής συνοδείας.

  • Κατανόηση της λειτουργίας διαστημάτων και κλιμάκων επάνω στα πλήκτρα.

Με την ολοκλήρωση αυτού του προγράμματος μπορεί να ακολουθήσει φυσιολογικά ΟΛΗ η Αρμονία της Μουσικής σε 6-9 μήνες. Ναι, καλά διαβάσατε. Όχι σε 3-4 ή περισσότερα χρόνια.
Θα ακολουθήσει σύντομα και ένα άρθρο γι’ αυτό.

Όποιος ενδιαφέρεται για το B2B πριν ξεκινήσει την αρμονία, μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μου με ένα email στο gramchris[at]gmail[dot]com.

~a


  1. Φαίνεται να έχουν κάνει ύλη και είναι καλυμμένοι τυπικά ως προς την ποσότητα, ως προς την ουσία και το αποτέλεσμα όμως..;

Για τη νέα σχολική χρονιά…

Οι δραστηριότητες της open art, με λίγα λόγια και με αφορμή την επικαιροποιημένη σελίδα info του blog.

Tι κάνουμε

Ό,τι χρειάζονται οι μαθητές και ΔΕΝ κάνουν αλλού…

  • Μαθήματα ατομικά και σε ελάχιστες περιπτώσεις, όπου είναι απαραίτητο, ομαδικά έως 2 μαθητών, προσαρμοσμένα στην ηλικία, τα ενδιαφέροντα και τους στόχους κάθε μαθητή.

  • Οπωσδήποτε ρυθμική εκπαίδευση, συνεχώς, σε όλους!

  • “Εξωτικά” και άκρως απαραίτητα μαθήματα, όπως απευθείας ανάγνωση (sight reading) και εξάσκηση ακοής (ear training), σε μικρούς και μεγάλους.

  • Online μαθήματα σε όσους δεν μπορούν να έρθουν στον χώρο της σχολής.

  • Όλα τα θεωρητικά στην πράξη, μέσα από τα κομμάτια που παίζουν οι μαθητές στο όργανο.

  • Επιδιώκουμε την ποιότητα στο παίξιμο, από τα πιο απλό ρεπερτόριο μέχρι τα πιο απαιτητικά έργα.

  • Keyboard harmony, όλη την αρμονία στο πιάνο σε 9 μήνες. Πρώτα παίζουμε και ακούμε την αρμονία και μετά την γράφουμε. Έτσι δεν χρειάζονται επιπλέον μαθήματα, χρόνος και έξοδα για όσους επιθυμούν να πάρουν μέρος στις πανελλαδικές εξετάσεις.

  • Μαθήματα διάρκειας 6-24 μηνών για μαθητές 13+ ετών αρχάριους με μικρή ή καθόλου εμπειρία, για να παίξουν γρήγορα μουσική.

  • Φροντίζουμε ιδιαίτερα την σωστή στάση του σώματος και την τοποθέτηση των χεριών πάνω στα όργανα, για την αποφυγή πάσης φύσεως μυοσκελετικών προβλημάτων.

Tι ΔΕΝ κάνουμε

Ό,τι ΔΕΝ χρειάζονται οι μαθητές αλλά κάνουν αλλού…και μάλιστα κατά κόρον!

  • Προπαιδείες (διαβάστε το γιατί εδώ και εδώ). Στην θέση τους λειτουργούμε το μάθημα “Εισαγωγή στην μουσική”, 2-3 μαθητών, διάρκειας 6-9 μηνών.

  • Μαθήματα σε τμήματα των 10+ μαθητών.

  • Την θεωρία και την αρμονία μέσα από ατελείωτους κανόνες και ασκήσεις στο χαρτί, “ά-ηχα”!

  • Την “ύλη” σύμφωνα με κανονισμούς του ’50. Δεν μας ενδιαφέρει. Κάθε δάσκαλος οφείλει να αναπτύσσει και να χρησιμοποιεί τα δικά του εργαλεία και μεθόδους.

  • Οπωσδήποτε ΔΕΝ δίνουμε πτυχία (κυρίως θεωρητικών) σε παιδιά 12 ή 13 ετών, όσο “ταλέντα” κι’ αν είναι (που δεν είναι!).

Σχετικά με τα δίδακτρα

ΔΕΝ χρεώνουμε εγγραφή.

ΔΕΝ επιβαρύνουμε τις τιμές των διδάκτρων με ΦΠΑ, τον έχουμε απορροφήσει.

Διαβάστε περισσότερα στην σελίδα info.

Εύχομαι σε όλους καλή χρονιά.